Η Βολισσός της Χίου και τα σχολεία της (Διασκευή)

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Στον ελλόγιμο κύριο Σωτήριο ιερέως Νικολάου Παραδείση,

τον Καθηγητή Θεολόγο, Πτυχιούχο της Θεολογικής Σχολής

του Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντή

από τα 1999 του Γυμνασίου και Λυκειακών τάξεων Βολισσού,

για όσα στην παιδεία προσέφερε και προσφέρει !

ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ Γ. ΓΑΤΑΝΑΣ

Επίτιμος Λυκειάρχης Φιλόλογος και Ιστορικός.

Υπολογίζεται ότι τα σχολεία άρχισαν από τον 19ο αιώνα που είχε ηρεμήσει το νησί από τον τουρκικό φανατισμό μετά την Επανάσταση με την άδεια τότε του επαναπατρισμού.

Πρωτύτερα οι ιερείς εδίδασκαν κατά δύναμη ανάγνωση και γραφή και λίγα μαθηματικά.

Στα Βορειόχωρα, γύρω στα 1866 ο Μητροπολίτης Χίου Γρηγόριος ο Βυζάντιος εγκαθίδρυσε αλληλοδιδακτικά σχολεία. Η ανέγερση του υπάρχοντος σχολείου διενεργήθη από τον ιατρό Σωτήριο Νικολούδη με εράνους και προσωπική εργασία των χωριανών.

Ο Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Μουνδών, δυσανασχέτησε να δώσει χρήματα για τα Σχολεία της Βολισσού …. και ανέλαβε να βάλει αντιπρόσωπο στο Πατριαρχείο. Ηγούμενος ο Γεδεών.

Στα 1924 ετέθη ο θεμέλιος λίθος του Σχολείου και ελειτούργησε από τα 1928. Συστεγάζεται εκεί το Δημοτικό Σχολείο και το Ημιγυμνάσιο μέχρι το 1937.

Το Γυμνάσιο ελειτούργησε ξανά σαν παράρτημα του Γυμνασίου Αρρένων Χίου από τα 1956 με Διευθυντή τον Β. Αϊβαλιώτη . Παράρτημα ήταν μέχρι τα 1964 και ύστερα αυτοτελές σχολείο.

Μεγάλος Ευεργέτης του σχολείου ,ο Ιωάννης Ζαρταλούδης. Το σχολείο εκτίσθη από την Λονδίνειο Επιτροπή.(Εφημ. Χιακόν Μέλλον 1-2 1948 φύλλο 21).

Προ του 1920 το Δημοτικό είχε άνω των 200 μαθητών χωρισμένο σε Αρρεναγωγείο και Παρθεναγωγείο.

Διδάσκαλοι ήταν μετά το 1912, η Σ. Θεοδώρου, Χ. Μαδιανός, στα σπίτια, η Καλλιόπη Ν. Μπελέγρη, ο Γ. Μαδιανός, ο Ι. Ν. Μπελέγρης, η Ευγενία Μπελέγρη, ακόμη η Ευγενία Δ. Μπελέγρη, ανηψιά της Καλλιόπης και Ι. Μπελέγρη. Για πολλά χρόνια προ του 1920 εδίδαξαν η Ασπασία Τσουρή, από τον Βροντάδο και η Ν. Νικολούδη από την Βολισσό και έφυγε αργότερα για την Αμερική. Από τα 1928- 1952 εδίδαξε η δασκάλα Σοφία Γ. Κουρούπη.

Καθηγητές στο Ημιγυμνάσιο που ιδρύθη από τα 1925 ήταν ο Δ. Σκούφαλος από τον Βροντάδο και ο Κ. Γεωργιάδης από την Σάμο.

Εδίδαξαν ακόμη εκεί κατά τον Δ. Σ. Παραδείση οι καθηγητές Πρίνος, Φοράδης, Αλεξάδης, Μιχ. Κουντουράς και στο Δημοτικό εδίδαξε ακόμη ο διδάσκαλος Ι. Σύκαλος από την Πιραμά.

Από τα βιβλία του Σχολείου( Μαθητολόγιο και Γενικός Έλεγχος), ο γράφων είδε πως στο Δημοτικό στα 1912-13, φοιτούσαν 206 μαθητές και μαθήτριες, στα 1913-14 194, στα 1914-15 198 μαθητές, στα 1916-17 140 μαθήτριες και 186 μαθητές, στα 1922-23 134 μαθήτριες και 152 μαθητές.

Αργότερα από τα 1938-39 συνολικά μεικτό πια 169 μαθητές, στα 1939-40 175, στα 1940-41 ,198, στα 1941-42 133, στα 1942-43 129, στα 1943-44, 126 μαθητές και μαθήτριες.

Στα 1956-57 εφοιτούσαν 106, στα 1966-67 53 με τις δασκάλες Α. Μουτάφη, Β. Μαλαφή και Μ. Παπαδά, στα 1967-68 , 55, στα 1972-73 με 72 μαθητές και μερικοί από την Πισπιλούντα και τις Κηπουριές.

Στα 1974-75, 35 μαθητές, στα 1977-78, 31, στα 1982-83, 16( 11 από τη Βολισσό , 3 από την Ποταμιά και 11 από την Πισπιλούντα) με δάσκαλο τον Γ. Τσουπή από την Λέσβο.

Εδίδαξε γύρω στα 1970 ο δάσκαλος Μιχ. Φουτράκης από το Χαλκειός της Χίου.

Γράφεται τώρα ότι στο Ανεξάρτητο Τριτάξιο Γυμνάσιο από τα 1964- 65 εφοιτούσαν 86 μαθητές και μαθήτριες ,στα 1965-66, 77, στα 1966-67 80 μαθητές, στο Λύκειο στα 1964-65, 47, 1965-66 49 και 1966-67, 50.

Με νόμο της Δικτατορίας από τα 1967-68 ελειτούργησε ως Εξατάξιο με 112 μαθητές και μαθήτριες, στα 1968-69 με 114, στα 1969-70 με 112, στα 1971-72 με 91, στα 1972-73 με 72, στα 1973-74 με 68, στα 1974-75 με 59, στα 1975-76 με 44.

Στα 1976-77 στο τριτάξιο Γυμνάσιο 32, στα 1977-78 με 25, στα 1978-79 με 18, στα 1982-83 εφοίτησαν 18 στο Γυμνάσιο και 21 στο Λύκειο και στα 1983-84, 16 στο Γυμνάσιο και 20 στο Λύκειο.

Κατά το τρέχον σχολ. έτος 2025-26 στο Δημοτικό Σχολείο φοιτούν 7 μαθητές και μαθήτριες, με Διευθύντρια την Αγγελική Παντέλα στο Λύκειο 6 και στο Γυμνάσιο 10 με Διευθυντή τον εξαίρετο , αξιότιμο κ. Σωτήριο ιερέως Ν. Παραδείση.

Από το σχολ. έτος 1964-65, εχρημάτισαν Διευθυντές η Τοψή Ε. , Παπαδάκης Νικ., Παπάνης Π. , Πάλλης Σπ. , Διλμπόης Γ. Μαντάς Ι. , Τάτσης Ι. , Δρούζιος Λ. Νικολοπούλου Μ. Καννάς Θ. Ξαρχά Μ. Κώττης Σπ. ( με απόσπαση από το σχολείο Καί΄ρου), Σάββας Π. Αλεξιάδης Ι., Ψωμάκη Ειρ., Παρτσινεβέλου Α. Αρχοντή Δ. , Γατανάς Γ. Χριστόφορος (1982-83), Σαντορινιός Δ. , Σακκάς Νικόλ. Αναγνώστου Μ. , Παπαδοπούλου – Στεφάνου Φιλιώ, Σακελλαρίου Κ. ,από τα 1999 συνέχεια μέχρι σήμερα σχολ. έτος 2025-26, ο εξαίρετος Θεολόγος Καθηγητής και Διευθυντής ο Σωτήριος παπα Νικ. Παραδείσης, εσαεί εκεί.

Πρώτος επιστάτης του Σχολείου από τα 1967-1987 ήταν ο Αντώνης Γ. Ζαρταλούδης, στο 4^ο Γυμνάσιο Χίου με Διευθυντή από τα 1992- 97 ο υποφαινόμενος Χριστόφορος Γ. Γατανάς.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ.

Χριστοφόρου Γ. Γατανά .

Η Βολισσός της Χίου στων αιώνων το διάβα.

Χίος 1995.

Και άρθρα μου από τα 1970 μέχρι και σήμερα, στις Χιακές εφημερίδες, Η ΠΡΟΟΔΟΣ, ΧΙΑΚΟΣ ΛΑΟΣ, Χιώτικη Διαφάνεια από τα 1970, μέχρι και σήμερα.

Στο Νηπιαγωγείο Βολισσού κατά το παρελθόν σχολ. έτος , Διευθύντρια Προϊσταμένη η Καραλίδου Βασιλική και Νηπιαγωγός η Γεωργία Χρ. Γατανά, θυγατέρα του γράφοντος.

Κατά το τρέχον σχολικόν έτος 2025-26 Νηπιαγωγός είναι η Κλειώ Σιρανίδου και Διδασκάλισσα η Αγγελική Παντέλα από τον Βροντάδο της Χίου, όπως και κατά το σχολικόν έτος 2023-24.

Στο νου μου τρέχουν τα γραφόμενα του μεγάλου τραγικού ποιητή Ευριπίδη΄ «Όλβιος όστις της Ιστορίας έσχε μάθησιν ». ( απόσπασμα 902).

Η Βολισσός και οι εφημερίδες.

Οι εξετάσεις.

Χθες Τρίτην ήρχοντο οι εξετάσεις των σχολείων επί παρουσίαν του υπό της Ιεράς Μητροπόλεως ορισθέντος ως επόπτου του συμπολίτου κ. Γ. Κουράνη ( Παγχιακή 3-7-10 φύλ. 180).

Τα Σχολεία μας.΄ Διευθυντής των Σχολείων Βολισσού διωρίσθη ο κ. Κλεόβουλος Ζολώτας, γενικός Διευθυντής ο κ. Γ. Οικονομίδης . Από τότε, ως πρότυπον σχολείον εν τη νήσω μας, δυνάμεθα να θεωρήσωμεν την Βολισσόν ( Παγχιακή 11-3-10 φύλ. 200).

Ο Δεσπότης μας εις Βολισσόν ο Ιερώνυμος Γοργίας( Παγχιακή 20-9-1912, φύλ. 386).

Τα Σχολεία μας υπέρ του Ερυθρού Σταυρού.(Βολισσού Αρρένων δρχ. 37,50). (Παγχιακή 24-6-1922, φύλ. 1535).

Η λειτουργία του Γυμνασίου Βολισσού.

Η Διεύθυνσις του Σχολείου ανετέθη στον φιλόλογον Καθηγητήν Χριστοφόρο Γ. Γατανά.( Δημ. Παραδείσης. Χιακός Λαός 8-10-70 φύλ. 1930).